معرفی آزمون عصب - روانشناختی هالستید – ریتان (2)

نحوهاجرایآزمونونمرهگذاریآن

این آزمون که شامل خرده آزمونهایی است به تفکیک و در امتداد هم اجرا و نمره گذاری می شود و هر خرده آزمون معرف ناتوانی یا آسیب در بخشی از کارکرد مغز است .

دامنه نمرات شاخص اختلال ، از صفر تا 1 نوسان دارد ، این دامنه نشان دهنده نسبت نمراتی است که در دامنه مربوط به وجود ضایعه مغزی قرار دارند .

شاخص اختلال هالستید از طریق تقسیم تعداد نمراتی که در دامنه اختلال قرار دارند ، بر مجموع نمرات آزمون اصلی محاسبه می شود . بیمارانی که نمره 5/0 یا بالاتر داشته باشند ، به عنوان بیماران مبتلا به ضایعه مغزی طبقه بندی می شوند .

به دلیل وجود برخی محدودیتها در این شاخص فوق از دیگر شاخص هایی برای رفع محدودیت آزمون وجود دارد که می توان از آن در آزمونهای تکمیلی استفاده کرد .

مقیاس درجه بندی میانگین اختلال برای مشخص کردن وجود ضایعه مغزی و کمیت میزان اختلال به کار می رود . مقیاس درجه بندی میانگین اختلال ، در واقع معدل نمرات طراز شده را از دوازده آزمون تشکیل دهنده این شاخص محاسبه می کند ( دامنه صفر تا 4 است و در آن صفر بالای میانگین ، 1 میانگین ، 2 یک انحراف معیار زیر میانگین ، 3 دو انحراف معیار زیر میانگین و 4 سه انحراف معیار زیر میانگین محسوب می شوند ) .

یکی دیگر از شاخص ها ، مقیاس عمومی نقص عصب – روانشناختی است که بر پایه چهل و دو متغیر متفاوت برگرفته از خرده آزمون های HRB  قرار دارد . این شاخص برای ارزیابی سطح و الگوی عملکرد ، یافته های مربوط به کارکردهای حسی و حرکتی یک طرفه (نیمکره های مغزی چپ و راست ) ، و نقص های اختصاصی و علائم مشخص کننده بیماری برای نشان دادن وجود ضایعه مغزی به کار می رود . برنامه رایانه ای ساخته شده به وسیله ریتان (1988) می تواند برای سهولت محاسبه شاخص نقص عصب – روانشناختی در بزرگسالان مورد استفاده قرار گیرد . داده های هنجاری HRB  بر اساس جنس ، سن ، و سطح تحصیلات برای بزرگسالان در دسترس است .

توضیح خرده آزمون ها  

1- آزمون طبقه بندی :

این آزمون دارای هفت خرده آزمون و 208 آیتم است که هر بار یک آیتم از طریق اسلایدی در مقابل آزمودنی ارایه می گردد . ارایه آیتم ها توسط یک دستگاه پروژکتور اتوماتیک است . صفحه ای که آیتم ها روی آن ارایه می شود در مقابل بیمار قرار می گیرد . جلوی دستگاه  پروژکتور یک قطعه با چهار لامپ شماره گذاری شده ( از 1 تا 4 ) در روی آن قرار دارد و زیر هر لامپ میله ای وجود دارد . به بیمار گفته می شود هر وقت محرک روی صفحه پروژکتور ظاهر شد عددی بین 1 تا 4 را انتخاب کند . برای این کار بیمار باید میله را زیر عددی که صحیح است قرار دهد و برای هر آیتم فقط یک پاسخ می تواند بدهد .اگر بیمار به طور صحیح جواب دهد صدای زنگ خوشایندی شنیده می شود و اگر پاسخ غلط باشد صدای وزوز ناخوشایندی ایجاد می شود . به علاوه به آزمودنی گفته می شود که هر آزمون فرعی فقط یک اصل برای پاسخ دادن دارد .

هیچ محدودیت زمانی در آزمونی طبقه بندی وجود ندارد و به بیمار گفته می شود که به دقت پاسخ دهد و تشویق جهت برانگیختن پاسخ بیمار نیز ارایه می گردد . نمره آزمودنی مساوی است با تعداد کل خطاهای وی در هفت خرده آزمون . در این آزمون نیازی به پاسخ کلامی بیمار نیست و دستورالعمل نیز می تواند از طریق پانتومیم ارایه گردد . این آزمون یک تجربه یادگیری است و مهارت یادگیری و تشکیل مفاهیم انتزاعی و کارآمدی ذهن را ارزیابی می کند . بیمارانی که عملکرد ضعیفی در این آزمون دارند به عنوان افراد با قضاوت ضعیف و مشکلات حافظه ای طبقه بندی می شوند .

 

2- آزمون عملکرد لمسی :

این آزمون فرم تعدیل شده آزمون تخته تخته سگوین – گودارد است و شامل یک تخته که به طور عمودی در مقابل بیمار گذاشته می شود و ده عدد مکعب که بین آزمودنی و تخته قرار می گیرند . قبل از این که تخته و مکعب ها را جلوی آزمودنی بگذارند ، چشم آزمودنی باید بسته باشد تا آنها را نبیند و حتی در طول انجام آزمون و بعد از آن هم آزمودنی نباید آنها را ببیند . آزمودنی باید مکعب های با اشکال مختلف را در داخل سوراخ های مناسب آنها در روی تخته جایگزین نماید و هرچه می تواند این کار را سریع انجام دهد .

این آزمون چندین توانایی شناختی از قبیل : سرعت حرکتی ، استفاده از نشانه های لمسی و جنبشی برای رشد هماهنگی روانی – حرکتی ، یادگیری ، توانایی یادآوری اشیایی که به وضوح دیده نشده اند ( یعنی حافظه اتفاقی ) و پاسخ به وضعیت ناآشنا ، را اندازه گیری می کند .

 

3- آزمون ریتم

این آزمون ، خرده آزمونی از تست سی شور برای ارزیابی استعداد موسیقی می باشد . در این بخش سی جفت از ضرب های آهنگ دار به وسیله یک ضبط صوت ارایه می شود ، آزمودنی باید جفت هایی را که با هم متشابه یا متفاوت هستند مشخص کند . نمره در این آزمون بر اساس تعداد تفکیک های صحیح داده می شود . ادراک شنیداری غیر کلامی ، توجه و حفظ تمرکز را ارزیابی می کند .

 

4- آزمون ادراک صدا – تکلم

در این آزمون شصت کلمه بی معنی توسط ضبط صوت ارایه می گردد و به آزمودنی یک برگ کاغذ داده می شود که این برگ کاغذ حاوی شش خرده آزمون است . هر خرده آزمون از ده ردیف کلمه چهار حرفی تشکیل شده است . بعد از این که هر یک کلمه توسط ضبط صوت ارایه شد آزمودنی باید یکی از چهار کلمه هر ردیف را مشخص کند بدین صورت که روی آن خط بکشد . نمره در این آزمون به تعداد تشخیص های غلط تعلق می گیرد . این آزمون ادراک کلامی – شنیداری ، هماهنگی بینایی – شنیداری ، فرایند زبان ، حفظ توجه و تمرکز را از طریق یک تکلیف با سرعت زیاد و نسبتا پیچیده می سنجد .

 

5- آزمون نوسان انگشت

آزمون نوسان انگشت یک آزمون سرعت حرکتی است که بیمار باید با استفاده از انگشت سعی کند به میله متصل به کنترل دستی ضربه بزند . هر کوشش ده ثانیه طول می کشد ، بیمار تشویق می شود تا هر چقد می تواند سریع ضربه بزند . بیمار با هر دست 5 کوشش متوالی انجام می دهد و نمره برای هر دست میانگین 5 کوشش در دامنه پنج نقطه ای است . در تحلیل نتایج سرعت حرکتی ، انتظار بر این است که حدود 10% دست برتر ، نمره بالاتر از دست غیر غالب بیاورد .

 

خرده آزمون های مکمل :

1- آزمون ردیابی

این آزمون از دو قسمت A و B تشکیل شده است . بخش A این آزمون از 25 دایره بر روی یک ورقه  11 ₓ 5/8 اینچ تشکیل شده و روی دایره ها اعداد از 1 تا 25 حک شده اند . ابتدا دستورالعمل با یک مثال ارایه می گردد . مثال داده شده مجزا از اصل آزمون است . از آزمودنی خواسته می شود تا دایره ها را با نظم عددی از 1 تا 25 با هر سرعت ممکن به هم وصل نماید اگر دایره طبق نظم عددی وصل نشود بیمار متوقف می شود و عمل او تصحیح می گردد و دوباره از آن نقطه ادامه می یابد . نمره آزمودنی ، زمان کلی صرف شده ، به اضافه زمانی است که برای خطاها گذرانده شده است . دایره ها از یک تا 13 شماره گذاری شده و یا از حرف A تا T حروف بندی شده است . وظیفه آزمودنی این است که دایره های عددی و حروفی را طبق نظمی به هم وصل کند ، به طوری که حرف A با عدد 1 ، حرف B با عدد 2 و ... به هم وصل می شوند . زمان صرف شده نمره حاصل از این قسمت است . بخش B دو و نیم برابر مشکل تر از اولی ( بخش A ) است . هر دو قسمت مستلزم سرعت و ردیابی بینایی است ، به علاوه بخش B مستلزم استفاده از اعداد و سمبلهای حروفی و الفبایی نیز است و آزمودنی باید دو سری محرکات را در حالیکه هر لحظه به یک محرک توجه دارد ، در ذهن نگهداشته و آنها را به هم متصل نماید .

 

2- آزمون قدرت چنگ زنی

در این آزمون از یک نیرو سنج ( ابزار خاص سنجش نیروی عضلانی ) ، و یک چنگ زن متناسب با اندازه دست برای اندازه گیری قدرت دست استفاده می شود . دو کوشش توسط دست غالب و غیر غالب انجام می شود ، میانگین دو تلاش برای هر دست نمره آن محسوب می شود ، در نهایت این آزمون ، قدرت چنگ زنی دو دست چپ و راست را مقایسه می کند .

 

3-معاینات حسی ادراکی ( لامسه ، شنوایی و بینایی)

این معاینات مستلزم این است که تعیین نماید آیا بیمار قادر است محرکهایی را که بع یک طرف بدن ارایه می شود ، در هر دو طرف بدن ادراک نماید . بعد از تعیین این امر یعنی مشخص شدن اینکه هر دو طرف ، قادر به درک محرکات یک طرفه ارایه شده است ، محرک ها به صورت دو طرفه ( یعنی همزمان در دو طرف بدن ) ارایه می شوند تا معلوم شود از یک طرف بدن ادراک می شود و وقتی که در ترکیب با محرک دیگر ( طرف متضاد بدن ) ارایه می شود به آنها توجهی نمی شود .

الف – معاینه حسی ادراکی لمسی : وقتی که چشم های بیمار بسته است ، پشت دست بیمار به آرامی لمس می شود آزمودنی باید مشخص کند که کدام دست او لمس شده است . محرک یک طرفه به طرف راست و چپ صورت آزمودنی هم ارایه می شود . اگر آزمودنی بتواند ارایه یک طرفه محرک را درک نماید ، محرک تحریکی دو طرفه در بین تحریکات یک طرفه ارایه می شود . نمره آزمودنی تعداد دفعاتی است که در طی کوشش های تحریکی دو طرفه ، فقط تحریک یک طرف بدن گزارش شده است ، تعداد خطاها و طرفی که به محرک توجه نشده است ثبت می گردد و این شاخص کلی را در مورد آن طرف بدن فرد که نقص دارد به دست می دهد .

ب – معاینه حسی ادراکی بینایی : آزمودنی چهره به چهره آزمونگر می نشیند و درست به بینی آزمونگر نگاه می کند و آزمونگر دست هایش را در فاصله برابری بین خود و آزمودنی که در سطح چشم بیمار است نگه می دارد . بیمار باید مشخص کند ، آیا انگشتان دست راست یا چپ و یا هر دو حرکت می کند ، این عمل در دو سطح دیگر بینایی ( پیرامونی – بالاتر و پایین تر از چشم آزمودنی) هم تکرار می شود .

ج – معاینه حسی ادراکی شنوایی : آزمونگر مقابل بیمار می ایستد و صدای خفیفی ایجاد می کند ( فشار دادن انگشتان خود به هم و سپس جدا کردن آنها ) ، طوری که برای هر گوش به صورت یک طرفه این صدا ایجاد شود . اگر آزمودنی به درستی تحریک یک طرفه هر گوشی را تشخیص دهد ، تحریکات دو طرفه و یک طرفه ارایه می گردد . نمره نهایی مقدار بازداری کوشش های تحریک دو طرفه است . لازم به ذکر است که در هیچکدام از این سه معاینه حسی به آزمودنی نباید گفت که تحریکات دو طرفه هم ارایه می گردد .

 

 

 

4- بازشناسی لمسی

الف – موضع یابی انگشت لمس شده : به هر انگشت ، محرک لمسی خفیفی ارایه می گردد و از دست راست شروع می گردد ، نظم لمس انگشتان از قبل تعیین شده است . در حالیکه هر دو چشم بیمار بسته است ، انگشتان وی با نظم و ترتیب تعیین شده قبلی ، لمس می گردند و آزمودنی باید انگشت لمس شده را مشخص نماید هر انگشت در هر طرف بدن ، چهار بار لمس می شود . نمره آزمودنی تعداد خطاهای او در مجموع 20 کوشش برای هر دست است .

ب – ادراک اعداد نوشتاری روی نوک انگشت : در این آزمایش با یک مداد ، اعدادی روی نوک انگشت آزمودنی می نویسیم . اعداد 3 و 4 و 5 و 6 روی انگشتان هر دست با نظم از قبل تعیین شده ، نوشته می شود ( چهار بار در هر دست ) . قبل از نوشتن اعداد روی نوک انگشتان ، اعداد روی کف دست بیمار و درشت نوشته می شود تا برای بیمار مشخص شود که اعداد روی دست چگونه شکل می گیرند و با روش ادراک آنها آشنا شود . به او گفته می شود که 4 عدد مختلف روی انگشتان او نوشته خواهد شد . چشم های آزمودنی طی اجرا بسته نگه داشته می شود . نمره ، برابر با تعداد خطاهای آزمودنی روی 20 کوشش در هر دست است .

ج – بازشناسی لمسی شکل : در این آزمون ، آزمودنی یک دستش را از سوراخی که در یک تخته قرار دارد ، رد می کند به طوری که دستش و مهره ها ( ژتون ها ) را نبیند . سپس توی انگشتان دست وی یک ژتون پلاستیکی در یکی از اشکال مربع ، مثلث ، دایره و صلیب ، گذاشته می شود . آزمودنی باید با دست دیگرش ژتون لمس شده را با علامت هایی نمایش دهد و نیازی به نامیدن یا توصیف کلامی نیست . هر چهار ژتون با هر دست دو بار تمرین می شود . نمره آزمودنی تعداد خطاها برای هر دست و زمان کلی پاسخ برای هر دست است ( زمان پاسخ از وقتی که ژتون در دستان وی گذاشته می شود تا وقتی که بیمار با دست دیگرش مشخصات آن را ارایه می دهد محاسبه می شود ) .

5- آزمون سرند زبان پریشی هالستید – وپمن ( تعدیل شده )

 این آزمون اطلاعاتی را درباره چند جنبه از توانایی های زبانی و استفاده از آن را از قبیل نامیدن اشیاء ، هجی کردن ، خواندن ، مشخص کردن حروف و اعداد ، نوشتن ، محاسبات ریاضی ، تشخیص بخش هایی از بدن ، فعالیت ساده پانتومیم ، فهم زبان صحبت شده ، تمایز چپ و راست و تلفظ کردن ، ارایه می دهد . همچنین توانایی های آزمودنی برای باز تولید اشکال هندسی ساده و پیگیری دستورات نیز توسط این آزمون سنجیده می شود و هیچ سیستم استاندارد نمره گذاری برای آن به کار نرفته است .

 

 

منابع :

1- هبن نانسی ، میلبرگ ویلیام (1387).مبانی ارزیابی عصب – روانشناختی ، ترجمه حسن جق شناس ، چاپ اول ، انتشارات رشد ، تهران .

 

2- پورشریفی ، حمید .(1384).روانشناسی بالینی ،تهران ، انتشارات سنجش ،چاپ دوم .

 

3-دولتشاهی ،بهروز.(1375).تهیه مجموعه آزمون سرند شناختی بیماران آسیب مغزی ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، منتشر نشده ، انستیتیو روانپزشکی تهران .

 

4- Psychol , jaclin (1994). Ward Halstead's contributions to neuropsychology and the Halstead-Reitan Neuropsychological Test Battery, 50(1):47-70.

 

5 -  www.cps.nova.edu

 

6 - www.hsrc.ac.za

 

7 –Reitan ,R.Wolfson,D,(2004) The Halestesd – Reitan Neuropsychologycal Test Battery for Adult : Theoritical , Methodological and validational Bases.

/ 1 نظر / 331 بازدید
مجید

سلام وبلاگ درجه یکی داری .اگه که تمایل داری می تونیم تبادل لینک کنیم .من چهار تا وبلاگ دارم اگه تمایل به تبادل لینک در قسمت نظرات ما را با خبر کن. با تشکر فراوان از طرف:یک بسیجی فدایی